Przez twoje nerki przepływa ponad 1440 litrów krwi dziennie – co palenie z nimi robi?

Porady

Według różnych źródeł przez nerki przepływa w ciągu doby 1440 [1] lub 1800 [2] litrów krwi, co czyni je narządem wyjątkowo narażonym na toksyny zawarte w dymie tytoniowym.
Nikotyna oraz wolne rodniki powodują uszkodzenie naczyń krwionośnych, co zaburza ciśnienie wewnątrz kłębuszków nerkowych.
Kadm zawarty w tytoniu kumuluje się w miąższu nerek, doprowadzając do uszkodzenia ich kanalików.
Palenie znacząco podnosi ryzyko rozwoju przewlekłej choroby nerek, raka nerki oraz przyspiesza rozwój nefropatii u osób z cukrzycą.
Rzucenie palenia nie cofa istniejących zmian struktur nerkowych, ale skutecznie zatrzymuje dalszą ekspozycję organu na toksyny.

Nerki przez 24 godziny na dobę wykonują tytaniczną pracę. Nie tylko usuwają szkodliwe produkty przemiany materii, ale dbają też o równowagę elektrolitową i prawidłowe ciśnienie krwi. W ciągu jednej doby przez ten naturalny filtr przepływa ponad 1440 litrów krwi, co oznacza, że cały płyn ustrojowy organizmu przechodzi przez nie setki razy [1,2]. Z uwagi na tak intensywne unaczynienie, nerki są szczególnie narażone na obecność substancji szkodliwych dostających się do układu krążenia.

Jak składniki dymu tytoniowego niszczą naczynia nerkowe?

Po zapaleniu papierosa substancje chemiczne z dymu tytoniowego – w tym nikotyna, wolne rodniki i metale ciężkie – trafiają z płuc do krwiobiegu, a stamtąd do nerek.

Ich podstawową jednostką funkcjonalną są kłębuszki nerkowe, które stanowią gęstą sieć drobnych naczyń krwionośnych. To właśnie w nich odbywa się filtrowanie osocza. Palenie tytoniu wpływa na ten proces na kilku płaszczyznach:

Nikotyna wywołuje wyrzut katecholamin, co prowadzi do natychmiastowego skurczu naczyń krwionośnych i wzrostu ciśnienia tętniczego, w tym ciśnienia wewnątrz kłębuszków nerkowych [3].
Wolne rodniki obecne w dymie tytoniowym wywołują stan zapalny oraz uszkadzają śródbłonek wyściełający naczynia, zmniejszając syntezę tlenku azotu odpowiedzialnego za ich rozszerzanie [4].
Nikotyna uszkadza komórki strukturalne (tzw. podocyty), co prowadzi do przenikania białek z krwi do moczu (albuminuria) [5].
Dym tytoniowy jest jednym z głównych źródeł ekspozycji na kadm. Nerki nie mają wydajnych mechanizmów usuwania go, co sprawia, że okres półtrwania tego metalu w miąższu wynosi nawet 45 lat [6]. Kumulacja kadmu prowadzi do uszkadzania komórek kanalikowych. Zaburza to proces ponownego wchłaniania substancji odżywczych i pogarsza filtracyjną funkcję nerek [7].

Składnik lub mechanizm	Możliwy wpływ na nerki
Nikotyna [3]	wpływ na naczynia i ciśnienie wewnątrz kłębuszków
Wolne rodniki [4]	nasilenie stresu oksydacyjnego, zmniejszenie syntezy NO o działaniu rozszerzającym naczynia
Kadm [6, 7]	kumulacja w nerkach i uszkodzenie kanalików
Długotrwałe palenie [8, 10]	zwiększone ryzyko przewlekłej choroby nerek oraz raka nerki
Palenie przy cukrzycy [9]	zwiększone ryzyko albuminurii i dializoterapii

Przewlekła choroba nerek i cukrzyca

Długotrwała ekspozycja na dym tytoniowy stanowi niezależny czynnik ryzyka rozwoju przewlekłej choroby nerek [8]. Przewlekłe niedokrwienie, kumulacja uszkodzeń naczyń oraz procesy włóknienia tkanki prowadzą do nieodwracalnego spadku wskaźnika filtracji kłębuszkowej (eGFR).

Szczególnie niebezpieczne jest połączenie palenia z cukrzycą. U pacjentów cierpiących na tę chorobę palenie tytoniu przyspiesza rozwój nefropatii cukrzycowej [9]. Prowadzi to do wczesnego wystąpienia i szybkiego narastania albuminurii (obecności białka w moczu), co z kolei może przyspieszyć moment, w którym konieczne staje się leczenie dializami.

Palenie tytoniu a ryzyko raka nerki

Szkodliwy wpływ dymu tytoniowego nie ogranicza się wyłącznie do uszkodzeń naczyniowych i miąższowych. Badania epidemiologiczne jednoznacznie wykazują, że palenie jest jednym z najważniejszych modyfikowalnych czynników ryzyka rozwoju raka nerki [10]. W porównaniu z osobami niepalącymi ryzyko jego wystąpienia jest wyższe nawet o 30 proc.

Dlaczego tak się dzieje? Kancerogeny zawarte w dymie, filtrowane przez nerki i zagęszczane w moczu, wywołują bezpośrednie uszkodzenia DNA komórek nabłonka, podnosząc ryzyko zachorowania na ten typ nowotworu.

Ochrona nerek: dlaczego warto zrezygnować z dymu?

Warto pamiętać, że uszkodzone struktury filtracyjne nerek oraz skumulowany w nich kadm nie ulegają samoistnej regeneracji, a powstałe zmiany nie cofają się natychmiastowo. Zaprzestanie palenia tytoniu jest jednak kluczowym krokiem, który pozwala ograniczyć dalszą ekspozycję nerek na toksyny, zapobiegając tym samym postępowi uszkodzeń.

W procesie wychodzenia z uzależnienia pomocne może być wsparcie farmakologiczne:

Recigar to lek w postaci tabletek powlekanych. Każda tabletka zawiera 1,5 mg cytyzyny. Lek stosowany jest w leczeniu uzależnienia od nikotyny, a celem terapii jest trwałe zaprzestanie używania produktów zawierających nikotynę [11].
Recigar Active to lek w postaci roztworu doustnego podawanego za pomocą pompki. Każda dawka zawiera 1,5 mg cytyzynikliny. Wskazaniem do stosowania jest zaprzestanie palenia tytoniu i zmniejszenie głodu nikotynowego, a celem terapii – trwałe odstawienie produktów zawierających nikotynę [12].

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady lekarskiej lub farmaceutycznej.

Podsumowanie

Nerki są niezwykle wrażliwe na toksyny z dymu tytoniowego, w tym nikotynę, wolne rodniki i kadm. Choć raz powstałe uszkodzenia kłębuszków nerkowych nie ulegną całkowitej regeneracji, rezygnacja z palenia jest najważniejszym krokiem, by ograniczyć dalszą ekspozycję na toksyny oraz zmniejszyć ryzyko rozwoju przewlekłych chorób i nowotworów tego narządu. Dla dorosłych osób dążących do trwałego zerwania z nałogiem wsparciem w opanowaniu głodu nikotynowego mogą być leki takie jak Recigar w tabletkach lub Recigar Active w formie sprayu.

FAQ: najczęściej zadawane pytania

Jak palenie wpływa na funkcję nerek?

Palenie wywołuje skurcz naczyń krwionośnych, nasila stres oksydacyjny oraz stan zapalny w kłębuszkach nerkowych, co z czasem prowadzi do spadku wskaźnika filtracji i nieodwracalnego uszkodzenia narządu [3, 4].

Dlaczego kadm z dymu tytoniowego jest groźny dla nerek?

Kadm kumuluje się w kanalikach nerkowych, ponieważ organizm nie potrafi go sprawnie wydalić. Z czasem prowadzi to do toksycznego uszkodzenia komórek i zaburzeń filtracji [6, 7].

Dlaczego palenie jest szczególnie niebezpieczne przy cukrzycy?

U osób z cukrzycą palenie nasila uszkodzenie naczyń krwionośnych i przyspiesza rozwój nefropatii cukrzycowej, prowadząc do wczesnego wystąpienia albuminurii i szybszego postępu choroby [9].

Źródła:

[1] Dalal R, Bruss ZS, Sehdev JS. Physiology, Renal Blood Flow and Filtration. StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing. 2026. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482248/, (dostęp: 2026-08-11).

[2] European Renal Association. Understanding Your Kidneys. ERA.
https://www.era-online.org/publications/understanding-kidneys/, (dostęp: 2026-08-11).

[3] Jain G, Jaimes EA. Nicotine signaling and progression of chronic kidney disease in smokers. Biochem Pharmacol. 2013;86(8):1215–1223.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3838879/ (dostęp: 2026-08-11)

[4] Seo YS, Park JM, Kim JH, et al. Cigarette Smoke-Induced Reactive Oxygen Species Formation: A Concise Review. Antioxidants (Basel). 2023;12(9):1732.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10525535 (dostęp: 2026-08-11)

[5] Jaimes EA, Zhou MS, Siddiqui M, et al. Nicotine, smoking, podocytes, and diabetic nephropathy. Am J Physiol Renal Physiol. 2021;320(3):F442–F453.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7988804 (dostęp: 2026-08-11)

[6] Yan LJ, Allen DC. Cadmium-Induced Kidney Injury: Oxidative Damage as a Unifying Mechanism. Biomolecules. 2021;11(11):1575.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8615899/ (dostęp: 2026-08-11)

[7] Madrigal JM, Ricardo AC, Persky V, et al. Associations between blood cadmium concentration and kidney function in the U.S. population: Impact of sex, diabetes and hypertension. Environ Res. 2019;169:180–188. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6347526/ (dostęp: 2026-08-11)

[8] Yacoub R, Habib H, Lahdo A, et al. Association between smoking and chronic kidney disease: a case control study. BMC Public Health. 2010;10:731. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3004836/ (dostęp: 2026-08-11)

[9] Zhu H, Li L, Liu S, et al. Smoking and diabetic nephropathy: An updated systematic review and meta-analysis. J Diabetes Investig. 2025;16(3):442–450.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11871389/ (dostęp: 2026-08-11)

[10] Theis RP, Dolwick Grieb SM, Burr D, et al. Smoking, environmental tobacco smoke, and risk of renal cell cancer: a population-based case-control study. BMC Cancer. 2008;8:387.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2633310/ (dostęp: 2026-08-11)

[11] Charakterystyka Produktu Leczniczego Recigar, 1,5 mg, tabletki powlekane, zatwierdzona 09.06.2025 r., https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/40161/characteristic (dostęp: 2026-08-11).

[12] Charakterystyka Produktu Leczniczego Recigar Active, 1,5 mg/dawkę, roztwór doustny, zatwierdzona 10.07.2025 r., https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/48841/characteristic (dostęp: 2026-08-11).

Informacja o produkcie leczniczym Recigar. Nazwa produktu leczniczego. Recigar, 1,5 mg, tabletki powlekane. Nazwa powszechnie stosowana substancji czynnej. Cytyzyna (Cytisinum). Dawka/stężenie substancji czynnej. Każda tabletka powlekana zawiera 1,5 mg cytyzyny. Substancja pomocnicza o znanym działaniu: Produkt leczniczy zawiera 0,12 mg aspartamu (E951) w każdej tabletce powlekanej Recigar 1,5 mg. Postać farmaceutyczna. Tabletki powlekane. Okrągłe, obustronnie wypukłe tabletki powlekane koloru jasnozielonego lub zielonkawego. Wskazanie lub wskazania terapeutyczne do stosowania. Leczenie uzależnienia od nikotyny. Stosowanie produktu Recigar pozwala na uzyskanie stopniowego zmniejszenia zależności organizmu od nikotyny i odzwyczajenie od palenia tytoniu bez objawów odstawienia nikotyny. Końcowym celem stosowania produktu leczniczego Recigar jest trwałe zaprzestanie używania produktów zawierających nikotynę.. Podmiot odpowiedzialny. Adamed Pharma S.A. Pieńków, ul. M. Adamkiewicza 6A, 05-152, Czosnów, Polska. Niniejsza informacja została przygotowana na podstawie Charakterystyki Produktu Leczniczego Recigar, 1,5 mg, tabletki powlekane, zatwierdzonej 09.06.2025 z którą należy się zapoznać przed zastosowaniem leku. Dodatkowe informacje dostępne są w Adamed Pharma S.A. Pieńków, ul. M. Adamkiewicza 6A 05-152 Czosnów. Tel.: +48227327700, fax.: +48227327700, e-mail: [email protected]

Informacja o produkcie leczniczym Recigar Active. Nazwa produktu leczniczego. Recigar Active, 1,5 mg/dawkę, roztwór doustny. Nazwa powszechnie stosowana substancji czynnej. Cytyzyniklina (poprzednio stosowana nazwa: cytyzyna). Dawka/stężenie substancji czynnej. Każda dawka (uruchomienie pompki) zawiera 1,5 mg cytyzynikliny. Substancje pomocnicze o znanym działaniu: Każda dawka produktu leczniczego (0,19 ml) zawiera: 0,17 mg etanolu, 44,87 mg glikolu propylenowego i 1,71 mg pirosiarczynu sodu. Postać farmaceutyczna. Roztwór doustny. Bezbarwny do żółtego, przezroczysty płyn o smaku miętowym. Wskazanie lub wskazania terapeutyczne do stosowania Zaprzestanie palenia tytoniu i zmniejszenie głodu nikotynowego u dorosłych palaczy, którzy chcą przestać palić. Celem stosowania produktu leczniczego Recigar Active jest trwałe zaprzestanie stosowania produktów zawierających nikotynę. Podmiot odpowiedzialny. Adamed Pharma S.A. Pieńków, ul. M. Adamkiewicza 6A, 05-152, Czosnów, Polska. Niniejsza informacja została przygotowana na podstawie Charakterystyki Produktu Leczniczego Recigar Active, 1,5 mg/dawkę, roztwór doustny, zatwierdzonej 10.07.2025 z którą należy się zapoznać przed zastosowaniem leku. Dodatkowe informacje dostępne są w Adamed Pharma S.A. Pieńków, ul. M. Adamkiewicza 6A 05-152 Czosnów. Tel.: +48227327700, fax.: +48227327700, e-mail: [email protected]

To jest lek. Dla bezpieczeństwa stosuj go zgodnie z ulotką dołączoną do opakowania. Nie przekraczaj maksymalnej dawki leku. W przypadku wątpliwości skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

—

Artykuł sponsorowany